Niet elk product dat gezond klinkt, is ook veilig. Bij veilige gezondheidsproducten gaat het om producten die gecontroleerd zijn op kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid, en die voldoen aan de regels die de overheid daarvoor heeft opgesteld. Of het nu gaat om voedingssupplementen, geneesmiddelen of medische hulpmiddelen: weten waar je op moet letten, beschermt je gezondheid.
Wie houdt er toezicht op gezondheidsproducten?
In België is het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, beter bekend als het FAGG, verantwoordelijk voor de controle op gezondheidsproducten. Het FAGG voert inspecties en controles uit om te garanderen dat producten veilig zijn voordat ze de markt bereiken.
Sciensano, het Belgische instituut voor volksgezondheid, ondersteunt het FAGG hierbij. Sciensano fungeert als nationaal referentielaboratorium voor de kwaliteitscontrole van geregistreerde geneesmiddelen. Ze onderzoeken ook illegale en namaakproducten, die steeds vaker online worden aangeboden.
In Nederland houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) toezicht op onder andere voedingssupplementen. De branchevereniging NPN zet zich in voor een breed aanbod van veilige en werkzame supplementen, voorzien van duidelijke informatie voor de consument.
Wat maakt een gezondheidsproduct veilig?
Een veilig gezondheidsproduct voldoet aan drie voorwaarden: het is van goede kwaliteit, het werkt zoals beloofd en het is veilig in gebruik. Voor geneesmiddelen en vaccins wordt dit getoetst door officiële instanties voordat het product op de markt komt. Voor voedingssupplementen ligt dit anders: die hoeven in veel gevallen niet vooraf te worden goedgekeurd, maar moeten wel voldoen aan wettelijke eisen voor ingrediënten en etiketten.
Een product is ook pas veilig als de informatie op de verpakking klopt. Denk aan een duidelijke lijst van ingrediënten, de juiste dosering en een houdbaarheidsdatum. Ontbreekt die informatie, of klopt ze niet, dan is dat een waarschuwingssignaal.
Waar moet je op letten bij aankoop?
De plek waar je een product koopt, zegt al veel over de betrouwbaarheid ervan. Producten die via erkende apotheken, drogisterijen of geregistreerde webshops worden verkocht, vallen onder toezicht. Producten die je via sociale media of onbekende buitenlandse websites koopt, dragen een hoger risico. Illegale en namaakproducten zijn online steeds vaker te vinden, en die kunnen schadelijke stoffen bevatten.
Controleer ook of de aanbieder transparant is over de herkomst van het product. Kun je nergens vinden wie het product maakt of waar het vandaan komt? Dan is voorzichtigheid op zijn plaats.
Praktische checklist: zo check je een gezondheidsproduct
- Controleer of het product een officiële registratie of goedkeuring heeft van een bevoegde instantie zoals het FAGG of de NVWA.
- Lees het etiket zorgvuldig. Staan alle ingrediënten vermeld? Is er een doseeradvies?
- Koop bij erkende verkooppunten: apotheek, drogist of een geregistreerde webshop.
- Wees extra voorzichtig met producten die je via sociale media of onbekende buitenlandse sites tegenkomt.
- Zoek de naam van het product op via de officiële websites van het FAGG of de NVWA om te zien of het bekend en toegelaten is.
- Vraag bij twijfel advies aan een apotheker of arts.
Zijn online gekochte supplementen altijd gevaarlijk?
Niet per definitie, maar de risico’s zijn groter dan bij een aankoop in een erkende winkel. Het probleem is dat het online aanbod moeilijker te controleren is. Namaak- en illegale producten worden steeds vaker via het internet verkocht. Sciensano besteedt daar specifiek aandacht aan in haar onderzoek naar illegale gezondheidsproducten.
Koop je toch online, kies dan voor webshops met een herkenbaar keurmerk of een duidelijke vermelding van hun registratie. In Nederland is het webwinkelkeurmerk voor apotheken een goed teken. In België kun je controleren of een online apotheek op de officiële lijst van het FAGG staat.
Waarom kwaliteitscontrole zo belangrijk is
Gezondheidsproducten zonder goede controle kunnen schade aanrichten. Een product dat de verkeerde hoeveelheid werkzame stof bevat, kan te weinig effect hebben of juist gevaarlijk zijn bij een te hoge dosis. Namaakgeneesmiddelen kunnen stoffen bevatten die helemaal niet op het etiket staan, en dat kan ernstige bijwerkingen geven.
Laboratoria zoals die van Sciensano testen regelmatig producten op de markt. Ook monitoren ze of bacteriën en andere ziekteverwekkers resistent worden tegen behandelingen. Dat is geen detail: het raakt direct aan hoe goed een product jou kan beschermen of helpen genezen.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of een voedingssupplement veilig is om te gebruiken?
Een veilig voedingssupplement staat vermeld bij de bevoegde autoriteit in jouw land, heeft een duidelijk etiket met alle ingrediënten en een doseeradvies, en is te koop bij een erkende winkel of webshop. Twijfel je? Vraag dan advies aan een apotheker voordat je het product gebruikt.
Wat is het FAGG en wat doet het voor consumenten?
Het FAGG is het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten in België. Het FAGG controleert of geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten veilig, van goede kwaliteit en doeltreffend zijn. Het voert inspecties uit en treedt op tegen illegale of onveilige producten op de markt.
Is een product met een natuurlijk ingrediënt automatisch veilig?
Nee. Een natuurlijke herkomst betekent niet dat een product zonder risico is. Ook plantaardige of natuurlijke stoffen kunnen bijwerkingen hebben, wisselwerking vertonen met medicijnen of in te hoge doses schadelijk zijn. Laat je dus niet leiden door het woord “natuurlijk” op een verpakking, maar kijk naar de volledige informatie en vraag zo nodig advies.
Waar kan ik een onveilig gezondheidsproduct melden?
In België kun je een onveilig of verdacht gezondheidsproduct melden bij het FAGG. In Nederland is de NVWA het aangewezen loket. Beide organisaties nemen meldingen serieus en kunnen actie ondernemen als een product een risico vormt voor de volksgezondheid.