Agressie komt algemeen voor in de zorg en treft dagelijks veel medewerkers. Het gaat vaak om verbaal geweld zoals schreeuwen of schelden, maar soms ook om lichamelijke aanvallen. Veel mensen die in een hospitalisatie, verpleeghuis of andere zorginstelling werken, hebben hier last van. De gevolgen raken niet alleen de medewerkers, maar ook de sfeer en veiligheid op de werkvloer.
Agressie maakt het werk in de zorg zwaarder
Voor veel zorgmedewerkers is werken met patiënten en hun familie normaal gesproken een fijne taak. Toch krijgt bijna 60 procent van het personeel te maken met agressief gedrag. Dit kan beginnen bij boosheid of ongeduld van een patiënt of familielid, maar soms loopt het uit de hand. Het bekende beeld van zorgverleners die alleen vriendelijk applaus krijgen klopt dan niet altijd. Vloeken, schreeuwen of zelfs duwen gebeurt vaker dan men denkt. Dit soort gedrag zorgt ervoor dat medewerkers zich minder veilig voelen en met minder plezier naar hun werk gaan.
Meerdere vormen van agressie onder patiënten en bezoekers
Er zijn verschillende vormen waarin agressie voorkomt. Het meest wordt zorgpersoneel uitgescholden of op een onaardige manier toegesproken. In ongeveer één op de vijf gevallenloopt het uit en komt er lichamelijk geweld bij kijken. Dat betekent dat iemand bijvoorbeeld wordt geduwd of geslagen. Ook bedreigingen en intimidatie komen regelmatig voor. Het gaat niet alleen om contact met patiënten, maar ook met familieleden of bezoekers. Soms is het gedrag ontstaan door stress of zorgen, maar soms laat iemand bewust zijn slechte kant zien. Dit probleem beperkt zich niet tot één type zorginstelling maar komt overal in deze sector voor.
- Uitgesproken of op een onaardige manier toegesproken
- Lichamelijk geweld bij ongeveer één op de vijf gevallen (duwen of slaan)
- Bedreigingen en intimidatie komen regelmatig voor
Oorzaken en achtergronden van agressief gedrag
Vaak heeft agressie in de zorg verschillende oorzaken. Sommige mensen worden boos door pijn, angst of onzekerheid over hun gezondheid. In andere gevallen spelen stress, oververmoeidheid of psychische klachten een rol. Ook kan het druk zijn in de zorginstelling, waardoor mensen ongeduldig worden. Soms ontstaan problemen wanneer mensen niet snel genoeg geholpen worden of het gevoel hebben niet goed begrepen te worden. Nog een belangrijke oorzaak is wanneer regels of bezoekuren streng worden nageleefd. Hierdoor worden mensen soms gefrustreerd. De oorzaken zijn dus niet altijd makkelijk op te lossen, maar opvallend is wel dat agressief gedrag algemeen bekend is bij zorgpersoneel.
- Pijn, angst of onzekerheid over gezondheid
- Stress, oververmoeidheid of psychische klachten
- Druk in de zorginstelling waardoor mensen ongeduldig worden
- Problemen wanneer mensen niet snel genoeg geholpen worden of niet goed begrepen worden
- Strenge regels of bezoekuren waardoor mensen gefrustreerd raken
De gevolgen voor de zorg en de maatschappij
Agressie doet veel met mensen die helpen in de zorg. Het tast het zelfvertrouwen aan en kan leiden tot stress of zelfs ziekmeldingen. In sommige gevallen verlaten medewerkers het vak omdat ze zich niet veilig voelen. Dit zorgt ervoor dat het personeelstekort groeit en de werkdruk voor de overblijvers toeneemt. Daarnaast heeft het effect op de andere patiënten, omdat de sfeer verslechtert en medewerkers minder tijd overhouden voor positieve aandacht. Ook voor de maatschappij is het zorgelijk: mensen die hulp bieden moeten dat kunnen doen zonder angst of nare ervaringen. Hierdoor gaat de kwaliteit van de zorg omlaag als dit probleem blijft bestaan.
- Het tasten van zelfvertrouwen, mogelijk stress of ziekmeldingen
- Medewerkers verlaten het vak omdat ze zich niet veilig voelen
- Personeelstekort groeit en werkdruk neemt toe
- De sfeer verslechtert en minder tijd voor positieve aandacht
- Kwaliteit van de zorg gaat omlaag als agressie blijft bestaan
Hoe zorginstellingen proberen het aan te pakken
Steeds meer zorginstellingen nemen maatregelen om agressie te verminderen. Sommige ziekenhuizen bieden trainingen aan om beter om te gaan met boze of angstige mensen. Er worden heldere afspraken gemaakt over wenselijk gedrag en soms zit er beveiliging bij de ingang. Ook hangen er borden met regels of worden er gesprekstechnieken geoefend met het personeel. Niet altijd lukt het om agressie helemaal te voorkomen. Toch is aandacht voor dit probleem belangrijk om het minder algemeen te maken. Door medewerkers te steunen en duidelijke regels te maken, hoopt men op veiligere werkplekken.
- Trainingen om beter om te gaan met boze of angstige mensen
- Heldere afspraken over wenselijk gedrag
- Beveiliging bij de ingang
- Borden met regels of gesprekstechnieken voor personeel
De rol van de samenleving en respect voor zorgverleners
Naast maatregelen op het werk ligt er ook een taak bij iedereen die zorg ontvangt of op bezoek komt. Respectvol gedrag is belangrijk, zeker onder stress. Veel mensen vergeten soms hoe zwaar het werk in de zorg is, vooral als ze zich zorgen maken om zichzelf of hun dierbaren. Door begrip te tonen en rustig te blijven in moeilijke situaties, kunnen veel problemen voorkomen worden. Zo werken we samen aan minder agressie en meer veiligheid in de zorg.
Meest gestelde vragen over agressie in de zorg
-
Wat helpt zorgmedewerkers om met agressie om te gaan?
Zorgmedewerkers leren omgaan met agressie door trainingen, duidelijke afspraken en goede steun van collega’s of leidinggevenden. Zo weten ze hoe ze rustig kunnen blijven en het probleem kunnen melden.
-
Wat gebeurt er als iemand zich agressief gedraagt in een zorginstelling?
Bij agressief gedrag in een zorginstelling krijgt de persoon eerst een waarschuwing of gesprek. Als het gedrag niet stopt, mag de zorginstelling strengere regels toepassen of de toegang weigeren.
-
Waarom neemt agressief gedrag toe in de zorg?
Agressief gedrag neemt toe omdat mensen vaker stress, werkdruk en zorgen ervaren. Ook door personeelstekort of lange wachttijden kan de sfeer minder prettig worden, waardoor mensen sneller boos worden.
-
Zijn er speciale regels voor bescherming van zorgpersoneel?
Voor de bescherming van zorgpersoneel zijn regels afgesproken over wat wel en niet is toegestaan. Ook staan er zwaardere straffen op geweld tegen medewerkers in de zorg.
-
Wordt agressie in de zorg gemeld en geregistreerd?
Agressie in de zorg wordt meestal gemeld bij de leiding of in een speciaal formulier. Zo kunnen instellingen terugkerende problemen herkennen en gericht aanpakken.