Gezond en veilig kunnen werken: dat is waar bedrijfsgezondheidszorg om draait. Het is het geheel aan zorg, begeleiding en ondersteuning dat een werkgever aanbiedt om de gezondheid van medewerkers op het werk te bewaken. Denk aan de bedrijfsarts die je begeleidt als je ziek bent, maar ook aan preventieve maatregelen die voorkomen dat je überhaupt uitvalt.
Wat is bedrijfsgezondheidszorg precies?
Bedrijfsgezondheidszorg richt zich op de wisselwerking tussen werk en gezondheid. Het gaat niet alleen om wat er gebeurt als iemand ziek is, maar ook om het voorkomen van gezondheidsproblemen door het werk. Dat kan gaan om lichamelijke klachten, zoals rugpijn door een slechte werkhouding, maar ook om mentale klachten, zoals stress of een burn-out.
De bedrijfsarts is de meest bekende professional binnen de bedrijfsgezondheidszorg. Maar er zijn ook andere specialisten betrokken, zoals bedrijfsmaatschappelijk werkers, arbeids- en organisatiepsychologen en praktijkondersteuners van de bedrijfsarts. Samen vormen zij een netwerk dat werknemers en werkgevers ondersteunt.
Wat doet de bedrijfsarts?
De bedrijfsarts helpt werknemers om gezond en veilig te werken. Als een medewerker ziek is, beoordeelt de bedrijfsarts wat iemand wel of niet kan en geeft advies over de terugkeer naar werk. Dat advies gaat naar de werkgever, maar de bedrijfsarts heeft ook een vertrouwelijke relatie met de werknemer.
Een belangrijk punt: de bedrijfsarts werkt onafhankelijk. Dat staat zo in de wet. De bedrijfsarts brengt adviezen uit die in het belang zijn van de gezondheid van de werknemer, niet in het belang van de werkgever of de verzekeraar. De bedrijfsarts mag dan ook geen informatie delen over de medische achtergrond van een werknemer zonder diens toestemming.
Naast begeleiding bij ziekte doet de bedrijfsarts ook preventief werk. Denk aan het uitvoeren van een arbeidsomstandighedenspreekuur, het meedenken over een veilige werkomgeving of het signaleren van risico’s binnen een bedrijf.
Wat zegt de wet hierover?
In de Arbeidsomstandighedenwet staat dat elke werkgever verplicht is om een bedrijfsarts in te schakelen. Dit staat in hoofdstuk 3, artikel 14 van die wet. De werkgever moet zich laten bijstaan door een gecertificeerde arbodienst of een zelfstandige bedrijfsarts met een basiscontract.
Het is de werkgever én de werknemer samen die de verantwoordelijkheid dragen om het verzuim te beperken en de re-integratie te bevorderen. De bedrijfsarts adviseert daarbij, maar beslist niet. De uiteindelijke beslissing ligt bij werkgever en werknemer zelf.
Werknemers hebben ook het recht om zelf contact op te nemen met de bedrijfsarts, zonder tussenkomst van hun werkgever. Dat heet het ‘open spreekuur’ of de ‘arbeidsomstandighedenspreekuur’. Je hoeft dus niet te wachten tot je werkgever je doorstuurt.
Wat valt er allemaal onder bedrijfsgezondheidszorg?
Bedrijfsgezondheidszorg is breder dan alleen de bedrijfsarts. Hieronder vallen ook:
- Verzuimbegeleiding: ondersteuning bij ziekte en terugkeer naar werk.
- Preventief medisch onderzoek: periodieke gezondheidscheck voor medewerkers in risicovolle beroepen.
- Risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E): het in kaart brengen van gezondheids- en veiligheidsrisico’s op de werkvloer.
- Psychosociale ondersteuning: hulp bij stress, werkdruk of conflicten op het werk.
- Arbeidsrehabilitatie: begeleiding van werknemers die na langdurige ziekte terugkeren.
- Aanpassingen op de werkplek: advies over ergonomie, werktijden of aangepaste taken.
Voor wie is bedrijfsgezondheidszorg bedoeld?
Bedrijfsgezondheidszorg is bedoeld voor alle werknemers, ongeacht hun functie of sector. Of je nu in een kantoor werkt, in de bouw, in de zorg of in het onderwijs: je werkgever is verplicht om toegang te bieden tot een bedrijfsarts.
Ook als je je niet ziek voelt, kun je gebruikmaken van bedrijfsgezondheidszorg. Heb je last van aanhoudende werkstress, twijfel je of je werkplek ergonomisch goed is ingericht of wil je gewoon advies over gezond werken? Dan is de bedrijfsarts of een andere professional binnen de bedrijfsgezondheidszorg de juiste persoon om contact mee op te nemen.
Zo maak je er als werknemer gebruik van
Weten hoe je toegang krijgt tot bedrijfsgezondheidszorg is handig. Dit is hoe het doorgaans werkt:
- Vraag je werkgever of HR-afdeling wie de bedrijfsarts is en hoe je een afspraak maakt.
- Meld je ziek via de gebruikelijke route bij je werkgever. Na een bepaald aantal verzuimdagen volgt een oproep van de bedrijfsarts.
- Wacht niet op een oproep als je zelf een gesprek wilt. Je mag het open spreekuur van de bedrijfsarts rechtstreeks benaderen.
- Bereid je gesprek voor: noteer je klachten, wat je wel en niet kunt en wat je nodig hebt om beter te functioneren.
- Na het consult krijg je een verslag. Controleer of de informatie klopt en of je het eens bent met het advies.
Bedrijfsgezondheidszorg en de huisarts: wat is het verschil?
De bedrijfsarts is geen vervanging van de huisarts. De huisarts behandelt jou als patiënt en richt zich op je gezondheid in het algemeen. De bedrijfsarts kijkt specifiek naar de relatie tussen jouw gezondheid en je werk. De bedrijfsarts stelt geen diagnoses en schrijft geen medicijnen voor. Hij of zij adviseert alleen over wat jij kunt doen op het werk en wat je werkgever kan aanpassen.
Beide professionals kunnen samenwerken, maar ze hebben elk een eigen rol. Als je medische vragen hebt, ga je naar de huisarts. Als het gaat over werkvermogen en re-integratie, is de bedrijfsarts je aanspreekpunt.
Bedrijfsgezondheidszorg is er om ervoor te zorgen dat werk geen schade doet aan je gezondheid, en om je te helpen als dat toch gebeurt. Het is een recht dat elke werknemer in Nederland heeft, en het loont om er actief gebruik van te maken.
Veelgestelde vragen
Moet mijn werkgever een bedrijfsarts regelen?
Ja, elke werkgever in Nederland is wettelijk verplicht om een bedrijfsarts beschikbaar te stellen. Dit staat in de Arbeidsomstandighedenwet. De werkgever sluit hiervoor een contract met een arbodienst of een zelfstandige bedrijfsarts.
Kan ik zelf contact opnemen met de bedrijfsarts, zonder dat mijn werkgever het weet?
Je kunt als werknemer zelf een afspraak maken via het open spreekuur van de bedrijfsarts. Je hoeft daar geen toestemming voor van je werkgever. Wat je bespreekt, blijft vertrouwelijk: de bedrijfsarts mag je medische gegevens niet zonder jouw toestemming delen.
Wat is het verschil tussen een arbodienst en een bedrijfsarts?
Een arbodienst is een organisatie die meerdere professionals samenbrengt op het gebied van gezondheid en werk, waaronder bedrijfsartsen, arbeidsdeskundigen en verzuimconsulenten. Een bedrijfsarts is één van die professionals. Sommige werkgevers werken met een gecertificeerde arbodienst, anderen schakelen een zelfstandige bedrijfsarts in.
Wat als ik het niet eens ben met het advies van de bedrijfsarts?
Als werknemer heb je het recht om een second opinion aan te vragen bij een andere bedrijfsarts. Dat is een wettelijk recht. Je kunt ook een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV als er een verschil van mening is over je arbeidsongeschiktheid of re-integratie.